ประวัติประเพณีลอยกระทง

ประเพณีลอยกระทง มีความเชื่อว่ามีมาตั้งแต่่สมัยสุโขทัย ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ทั้งนี้เล่าว่ามีนางนพมาศ เป็นผู้ประดิษฐ์คิดค้นกระทงขึ้นครั้งแรก ประเพณีแต่เดิมเรียกว่า “พิธีจองเปรียง” ที่ลอยเทียนประทีป และนางนพมาศก็ได้นำดอกโคทม ซึ่งเป็นดอกบัวที่มีลักษณะคือ บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสอง (วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12) มาใช้สำหรับใส่เทียนประทีป แต่ในปัจจุบันนี้มีหลักฐานปรากฏ ว่าไม่น่าจะเก่าเกินกว่าสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ยืนยันโดยอ้างอิงจากหลักฐาน ภาพจิตรกรรมการสร้างกระทงหลากหลายแบบ ในสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นต้น

ในปัจจุบันประเพณีลอยกระทงถือ เป็นเทศกาลที่สำคัญวันหนึ่งของไทย จะมีนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติและชาวไทยมาเที่ยวงานลอยกระทง ปีละมาก ๆ ทั้งนี้ช่วงเวลาในการจัดงานจะเป็นช่วงปลายฤดูฝน-ต้นฤดูหนาว บรรยากาศกำลังดีี

ทั้งนี้ในวันลอยกระทง จะนิยมจัดประกวดนางงาม เรียกว่า “นางนพมาศ” และจัดประกวดขบวนกระทง ซึ่งแต่ละจังหวัดจัดขึ้นอย่างตระการตาทีเดียวครับ

 

ความเชื่อวันลอยกระทง

การลอยกระทงมีความเชื่อต่าง ๆ ดังนี้

* เป็นการขอขมาพระแม่คงคา ที่มนุษย์ได้ใช้น้ำ ได้ดื่มกินน้ำ รวมไปถึงการทิ้งสิ่งปฏิกูลต่างๆ ลงในแม่น้ำ
* เป็นการสักการะรอยพระพุทธบาท ที่พระพุทธเจ้าทรงได้ประทับรอยพระบาทไว้หาดทรายแม่น้ำนัมมทานที ในประเทศอินเดีย
* เป็นการลอยความทุกข์ ความโศกรวมถึงโรคภัยต่างๆ ให้ลอยไปกับแม่น้ำ
* ชาวไทยในภาคเหนือมีความเชื่อว่า การลอยกระทงเป็นการบูชาพระอุปคุต ตามตำนานว่า พระอุปคุตทรงสามารถปราบพญามารได้

ทั้งนี้การลอยกระทงตามประเพณีในแต่ละท้องถิ่น มีลักษณะที่แตกต่างกันดังนี้

* ภาคเหนือตอนบน นิยมทำโคมลอย เรียกว่า “ลอยโคม” หรือ “ว่าวฮม” หรือ “ว่าวควัน” ทำจากผ้าบางๆ แล้วสุมควันข้างใต้ให้ลอยขึ้นไปในอากาศอย่างบอลลูน ประเพณีของชาวเหนือนี้เรียกว่า “ยี่เป็ง” หมายถึงการทำบุญในวันเพ็ญเดือนยี่(ซึ่งนับวันตามแบบล้านนา ตรงกับวันเพ็ญเดือนสิบสองในแบบไทย)
o จังหวัดตาก จะลอยกระทงขนาดเล็กทยอยเรียงรายไปเป็นสาย เรียกว่า “กระทงสาย”
o จังหวัดสุโขทัย ขบวนแห่โคมชักโคมแขวน การเล่นพลุตะไล ไฟพะเนียง
* ภาคอีสานจะตบแต่งเรือแล้วประดับไฟ เป็นรูปต่างๆ เรียกว่า “ไหลเรือไฟ”
* กรุงเทพฯ จะมี งานภูเขาทอง เป็นรูปแบบงานวัด เฉลิมฉลองราว7-10วัน ก่อนงานลอยกระทง และจบลงในช่วงหลังวันลอยกระทง
* ภาคใต้ อย่างที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลาก็มีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ นอกจากนั้น ในจังหวัดอื่นๆ ก็จะจัดงานวันลอยกระทงด้วยเช่นกัน

นอกจากนี้ในแต่ละท้องถิ่นยังอาจมีประเพณีลอยกระทงที่แตกต่างกันไป และสืบทอดต่อกันเรื่อยมา

 

เพลงรำวงวันลอยกระทง

เพลง รำวงวันลอยกระทง
คำร้อง แก้ว อัจฉริยะกุล
ทำนอง เอื้อ สุนทรสนาน

วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิงสนุกกันจริง วันลอยกระทง
ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง
รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ

วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิงสนุกกันจริง วันลอยกระทง
ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง
รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ ฯ

เพลงรำวงวันลอยกระทงภาษาอังกฤษ

Loy Krathong Song

November full moon shine
Loy Krathong
Loy Krathong
And the water is high
In the gold river and the Klong

Loy Loy Krathong
Loy Loy Krathong
Loy Krathong is here
And everybody’s full of cheer

We’re together at the Klong
Each one floats his Krathong
in the river and we pray
We can see a better day

เพลงรำวงวันลอยกระทงเวอร์ชั่นภาษาจีน

放水灯舞
Fang4 shui3 deng1 wu3
รำวงวันลอยกระทง

วันเพ็ญเดือนสิบสอง
十二月,月正园
Shi2 er4 yue4 , yue4 zheng4 yuan2
น้ำก็นองเต็มตลิ่ง
水满满江岸
Shui3 man3 man3 jiang1 an4
เราทั้งหลายชายหญิงสนุกกันจริงวันลอยกระทง
放水灯时节男女都那么开心
Fang4 Shui3 deng4 shi2 jie2 nan2 nv3 dou1 na4 me1kai1 xin1
ลอยๆ กระทง ลอยๆ กระทง
放水灯 放水灯啰
Fang4 shui3 teng1 fang4 shui3 deng1 luo
ลอยกระทงกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วออกมาเล่นรำวง
放水灯好了,请弟妹来欢歌载舞
Fang4 shui3 teng1 hao3 le1, qing3 di4 mei4 lai2 huan1 ge1 zai4 wu3
รำวงลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
放水灯舞 放水灯舞
Fang4 shui3 teng1 wu3 fang4 shui3 teng1 wu3
*บุญจะส่งให้เราสุขใจ
善会使大家快乐。
Shan4 hui4 shi3 da4 jia1 kuai4 le4*

ลอยกระทง

กำหนดการจัดงานลอยกระทง ประจำปี 2551

สีสันแห่งสายน้ำ มหกรรมลอยกระทงกรุงเทพมหานคร
วันที่ : วันที่ ๘-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : บริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา (สะพานกรุงเทพ-สะพานกรุงธน) กรุงเทพมหานคร
กิจกรรม : ลอยกระทง ชมฟรี ขบวนเรือประดับไฟฟ้า “สายน้ำสายวัฒนธรรม” และขบวนเรือประเพณีลอยกระทง ชิงเงินรางวัลกว่า ๑.๕๐๐.๐๐๐ บาท ระหว่างวันที่ ๘-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ เวลา ๑๙.๓๐-๒๒.๐๐ น. บริเวณริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา สะพานกรุงเทพถึงสะพานกรุงธน กรุงเทพมหานคร สัมผัสบรรยากาศพิเศษสุดของงานลอยกระทงในแบบฉบับกรุงรัตนโกสินทร์ชมฟรี ระหว่างวันที่ ๑๐-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ เวลา ๑๘.๓๐-๒๑.๓๐ น. ณ บริเวณสวนสันติชัยปราการ กรุงเทพมหานคร อิ่มอร่อยกับอาหารนานาชนิด ชมขบวนเรือประดับไฟฟ้าในมุมมองที่ดีที่สุด ดื่มด่ำกับการแสดงศิลปวัฒนธรรม บรรยากาศตลาดย้อนยุค ท่องเที่ยวทางน้ำตามรอยพระราชอาคันตุกะ และไหว้พระ ๙ วัด ชมสีสันของแม่น้ำเจ้าพระยายามค่ำคืนกับสมาคมเรือไทย ร้านอาหาร โรงแรม ริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตลอดทั้งเดือน พฤศจิกายน ๒๕๕๑

ประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย
วันที่ : วันที่ ๑๐-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย
กิจกรรม : ลอยกระทง ตระการตากับขบวนแห่กระทงใหญ่ จากหน่วยงานต่าง ๆ อีกมากมาย ขบวนโคมชักโคมแขวน การแสดงพลุ ดอกไม้ไฟไทยโบราณ เช่น พลุ ตะไล ไฟพะเนียง ไฟกังหัน โคมลอย ฯลฯ ประกวศนางนพมาศ การแสดงแสง-เสียง “รุ่งอรุณแห่งความสุข” การแสดงศิลปวัฒนธรรมประเพณีสุโขทัย ประกวดกระทงและร่วมลอยกระทง ร่วมพิธีอาบน้ำเพ็ญ ในคืนเดือนเพ็ญ ณ เมืองเก่ากรุงสุโขทัย

ประเพณีลอยกระทงยี่เป็ง จังหวัดเชียงใหม่
วันที่ : วันที่ ๘-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : บริเวณข่วงประตูท่าแพ ริมฝั่งแม่น้ำปิง หน้าเทศบาลนครเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
กิจกรรม : ลอยกระทง ตื่นตากับโคมลอย ขบวนแห่โคมไฟ ขบวนประกวดกระทง ประกวดเทพียี่เป็ง และการแสดงแสง-เสียงกลางลำน้ำปิงกิจกรรมลอยกระทงย้อนเวลาหาวิถีล้านนาไทยใน อดีต การแสดงศิลปะพื้นบ้านล้านนา การออกร้านจำหน่ายสินค้าหัตถกรรมพื้นบ้านล้านนา

ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีปพันดวง จังหวัดตาก
วันที่ : วันที่ ๘-๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : บริเวณแม่น้ำปิง ริมสายธารลานกระทงสาย อำเภอเมือง จังหวัดตาก
กิจกรรม : ลอยกระทง สัมผัสบรรยากาศและร่วมเชียร์การแข่งขันประกวดกระทงสายชิง ถ้วยพระราชทาน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ การจัดลอยประทีปของพระบรมวงศานุวงศ์ ขบวนแห่กระทงพระราชทานและพระประทีปพระราชทาน การตกแต่งประดับไฟในบรรยากาศกระทงสาย การแสดงแสง-เสียง พลุ ดอกไม้ไฟ และม่านน้ำ ชุด “ตำนานกระทงสาย” การจัดลอยกระทงที่ยาวที่สุด การแสดงทางวัฒนธรรมพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง และการออกร้านจำหน่ายสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์

งานลอยกระทงตามประทีปศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
วันที่ : วันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : บริเวณอทุยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
กิจกรรม : ลอยกระทง เชิญร่วมลอยกระทงตามประทีปรูปแบบสมัยกรุงศรีอยุธยา ชมการประกวดกระทง และโคมแขวน ประกวศนางนพมาศ การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทยพื้นบ้าน การออกร้านจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภค มหรสพต่าง ๆ มากมาย ข้อมูลเพิ่มเติม ศูนย์ท่องเที่ยวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โทร ๐ ๓๕๓๒ ๒๗๓๐-๑

งานลอยกระทงแสดงโคมไฟเฉลิมพระเกียรติ สีสันเมืองใต้ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
วันที่ : วันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ – วันที่ ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒ และวันลอยกระทงร่วมสมัยวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
สถานที่จัดงาน : ณ สวนสาธารณะเทศบาลนครหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
กิจกรรม : ลอยกระทง ตระการตากับงานลอยกระทงร่วมสมัย และการแสดงโคมไฟ “๗ โซนมหัศจรรย์” ประกอบด้วยมหัศจรรย์โคมไฟ จินตนาการโลกของเด็ก มหัศจรรย์โคมไฟกลางน้ำ มหัศจรรย์โลกของสัตว์ มหัศจรรย์โคมไฟนานาชาติ มหัศจรรย์โคมไฟจื้อกงหรือโคมไฟชุดพิเศษ มหัศจรรย์โคมไฟโลกสัตว์ปีก มหัศจรรย์โคมไฟประติมากรรม นิทรรศการเกี่ยวกับโคมไฟทั้งไทยและต่างประเทศ และการแสดงทางวัฒนธรรม

เทศกาลลอยกระทง สีสันแห่งสายน้ำ ร่วมสืบสานงานลอยกระทง